ISO 22000 Standardı Nedir?
ISO 22000, Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO) tarafından geliştirilen ve gıda güvenliği ile ilgili bir standarttır.
Uluslararası Gıda Güvenliği yönetim sistemi ISO 22000, ISO 9000 kalite sistem standartlarının genel bir türevi olup Güvenli ve Sağlıklı Gıda üretimine katkı sağlama amacıyla hazırlanmıştır.
ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim sistemi, 2005 yılında yürürlüğü girmiştir ve yürürlüğü girdiği tarihten itibaren HACCP ürün güvenilirlik sisteminin yerini alarak gıda üretimine çok yönlü bir boyut kazandırmıştır.
ISO 22000 standardının benimsenmesi ile sadece üretim aşaması değil, gıda çalışma faaliyet alanlarının tamamı değerli hale gelerek göz önünde tutulmuştur.
ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi Ne İşe Yarar?
Gıda güvenliği, besinlerdeki gıda kaynaklı tehlikelerin tüketim noktasında bulunmasıyla bağlantılı olan bir güvence kontrol sistemidir. Besin güvenliği ile ilgili tehlikeler, gıda zincirinin herhangi bir aşamasında ortaya çıkabilir. Bu nedenle yeterli kontrolün mevcut olması zorunludur ve tüm tarafların gıda zinciri olarak tanımlanan faaliyet alanında ortak bir çaba göstermesi gerekmektedir.
ISO 22000, Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP) sisteminin prensiplerini ve Ulusal Gıda Kodeks Komisyonu (UGKK) tarafından geliştirilen uygulama adımlarını bütünleştirir.
HACCP sistemine göre tehlike analizi, etkili bir gıda güvenliği yönetim sistemin anahtarıdır çünkü bu analiz, kontrol önlemlerini oluşturmak için gerekli olan bir adımdır.
ISO 22000, süreç ve tesislerin türüyle ilişkili olabilecek tehlikeler de dahil olmak üzere besin zincirinde oluşması beklenen tüm potansiyel tehlikelerin değerlendirilmesini gerektirir. Bu sebeple tehlikelerin neden kontrol edilmesinin gerekli olduğunu belirlemek ve belgelemek için araçlar sunar.
ISO 22000 standardının en büyük hedefi, toplum sağlığını koruyan ve sürekli kendini yenileyen bir yönetim anlayışı inşa etmektir.
ISO 22000 Belgesi Nedir?
ISO 22000 belgesi, işletmelerin gıda güvenliği yönetim sistemlerine uyduğunun göstergesidir. Bu belge, Uluslararası Standardizasyon Teşkilatı ISO tarafından hazırlanmıştır. Dünyanın farklı bölgelerinde gıda faaliyetleri gerçekleştiren işletme/kuruluşlar tarafından benimsenen bir standarttır. 22000 belgesine sahip olan işletmeler uluslararası standartlara uyum sağlayarak gıda güvenliği yönetim sistemi ilkeleri kapsamında faaliyetlerini gerçekleştirir.
ISO 22000 Belgesi Almanın Faydaları Neler?
Bu bağlamda ISO 22000 standardı kapsamında faaliyet gösterip ISO 22000 belgesi almış bir firma için aşağıdaki ifadeleri kullanabiliriz:
- Olası tehlikeleri önceden tahmin ederek istenmeyen durumların gerçekleşme ihtimalini yok denecek kadar azaltır.
- Güvenilir gıda üretimi sağlayan firma, hatalı üretimin önüne geçer.
- Ürün ve hizmet kayıplarını engelleyerek üretim maliyetlerini düşürür.
- Etkin bir oto kontrol sistemi kurduğu için süreç içindeki olası risk ihtimallerini ortadan kaldırır.
- Stok kontrolünü daha verimli bir şekilde gerçekleştirir ve dağıtım zamanlamasında iyileşmeler görülür.
- Müşteri sayısını arttırarak iş hacmini yükseltir.
- Resmi mevzuata ve kalite standartlarına uyum sağladığı için denetim ve kontrollerde herhangi bir sorun ile karşı karşıya kalmaz.
- Müşterileri ve toplumun farklı kesimleri nezdinde insan sağlığına önem veren değerli bir marka olarak bilinir.
- Toplum sağlığına gösterdiği hassasiyetle tüketici memnuniyetini sağlar ve bu konuda öncü markalar arasında yerini alır.
ISO 22000:2018 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemleri
Tüketicilere güvenli gıdalar sunmaya yardımcı olmak için gıda zincirindeki kuruluşlar tarafından kullanılan ISO 22000:2018, gıda güvenliği yönetim sisteminin (FSMS) uygulanmasına yardımcı olmaya yönelik mükemmel bir kılavuzdur.
Gıdaların nasıl yetiştirildiği, taşındığı, üretildiği ve hatta tüketildiği, orijinal standardın yaklaşık on yıl önce yayınlanmasından bu yana önemli ölçüde değişmiştir. Yeni standart, bu değişiklikleri dikkate alır ve kuruluşların gıda güvenliği tehlikelerini azaltmalarına yardımcı olmayı amaçlar.
Standarttaki önemli değişiklikler aşağıdakileri içermektedir:
• Liderliğin sorumluluğuna daha güçlü bir vurgu
• FSMS’nin gelişimine risk temelli bir yaklaşım uygulama
• Aşağıdakiler dahil olmak üzere temel kavramlara açıklık getirme:
› Planla – Uygula – Kontrol Et – Önlem Al döngüsü; standartta birbiriyle çalışan iki ayrı döngü olup, biri yönetim sistemini kapsarken diğeri ise HACCP ilkelerini kapsar.
› Kritik kontrol noktaları (CCP’ler), operasyonel ön koşul programları (ORP’ler) ve ön koşul programları (PRP’ler) dahil olmak üzere kilit terimlerin farklılaştırılması
• Standardın içeriğinin yüksek seviye yapıya uyumlu hale getirilmesi sayesinde diğer ISO yönetim sistemi standartlarına uygunluğunun geliştirilmesi
Bütüncül bir yaklaşım
ISO 22000:2018, tüm yönetim sistemlerine ortak bir çerçeve getiren ISO yüksek seviye yapı (HLS) Annex SL’ye dayanır. Böylece tutarlılık sağlanır, farklı yönetim sistemi standartları uyumlaştırılır, yüksek seviye yapıya karşılık gelen alt maddeler sunulur ve bütün standartlar genelinde ortak bir dil kullanılır. Yeni standardın yürürlüğe girmesiyle, organizasyonların gıda güvenliği yönetim sistemlerini temel iş süreçleriyle bütünleştirmeleri ve üst yönetimin sürece daha fazla dahil olmasını sağlamaları kolaylaşacaktır.
Liderlik ve güçlendirme
Üst yönetimin, FSMS ve gıda güvenliği politikası bağlamında liderlik ve bağlılık göstermesine çok daha fazla önem verilmektedir. Ayrıca, üst yönetim, tüm sorumlulukların kuruluşunuz genelinde atanmasını, iletilmesini ve anlaşılmasını sağlamalıdır. Üst yönetim, etkili gıda güvenliği yönetiminin öneminin tüm taraflara iletilmesi ve tüm taraflarca anlaşılmasının sağlanması ve FSMS’de amaçlanan sonuçların elde edilmesinin sağlanmasından sorumludur.
Süreç Ve Risk Temelli Anlayış
Standardın yeni versiyonu, ISO 22000 ve bunun sonucu olarak ortaya çıkan FSMS’yi diğer ISO yönetim sistemleriyle entegre etmeyi kolaylaştırmanın yanı sıra Planla – Uygula – Kontrol Et – Önlem Al (PDCA) döngüsünü ve risk temelli düşünmeyi de içermektedir. ISO 22000, gıda güvenliği tehlikelerini tanımlamak, önlemek ve kontrol etmek için HACCP ile iş riskini yönetmek amacıyla PDCA ve risk temelli düşünmeyi birleştirerek, kuruluşların risklere maruz kalmayı azaltmasına ve güvenliği artırmasına yardımcı olur. Bu, organizasyonel ve operasyonel risk yönetimini tek bir yönetim sistemi olarak bir araya getirir. Organizasyonel olarak bu yaklaşım şirketinizi etkileyebilecek iyi ve kötü tüm farklı unsurları değerlendirme fırsatı sunar. Bu, FSMS’nizin hedeflerini önceliklendirmenize olanak tanır, böylece bu risklerin etkilerine uyum sağlanacak şekilde uygulanır.
Operasyonel açıdan risk temelli düşünce ve uygulama, gıda güvenliği yönetimiyle sıklıkla ilişkilendirilen HACCP ilkelerine dayanır. Aşağıdaki şemada birbirleriyle nasıl ilişki kurdukları görülebilir.
Risk temelli düşünme, PDCA ve süreç yaklaşımını birleştirmenin potansiyel faydaları şunlardır:
• FSMS ve faaliyetlerinizi daha yüksek riskli süreçlere odaklamak
• Kuruluşunuzdaki süreçlerin birbirine nasıl bağlı olduğunu anlamak
• Kaynakları daha etkili kullanmak
• Yeni müşterilerin gereksinimlerini karşılama ve/veya mevcut müşteriler tarafından belirlenen yeni gereksinimleri karşılama becerisini geliştirmek
Organizasyonel Planlama ve Kontrol
Operasyonel Planlama ve Kontrol
Önemli bir yeni madde: Madde 4 Kuruluşun Bağlamı
Bu maddenin amacı, kuruluşunuzun gıda güvenliğini nasıl yönettiğini olumlu ya da olumsuz yönde etkileyebilecek önemli hususların yüksek düzey, stratejik bir anlayışını sağlamaktır. Kuruluşunuza, FSMS’nin amaçlanan sonuçlarını etkileyen faktörleri ve tarafları belirleyebilme ve anlayabilme fırsatı tanır. Ayrıca, önleyici faaliyet kavramına da değinir.
Kuruluşunuzun amacına hizmet eden iç ve dış hususları belirlemeniz gerekecektir: Amaçlanan sonuçlara ulaşma konusunda FSMS üzerinde etkisi olabilecek ilgili iç ve dış konular nelerdir?
“Konu” terimi yalnızca sorunları değil, kuruluşun FSMS için belirlemiş olabileceği uyum yükümlülükleri gibi FSMS’nin ele alacağı önemli hususları da kapsar. Bu konuların yalnızca kuruluşun etkilediği koşulları değil, kuruluşu etkileyen koşulları da içermesi önemlidir. “Konular” ile ilgili daha genel rehberlik, ISO 31000:2009 Madde 5.3’te verilmiştir.
İkinci olarak, FSMS’niz ile ilgili “ilgili tarafları” belirlemeniz de gerekecektir. Müşteriler, tüketiciler, tedarikçiler ve hatta sivil toplum kuruluşları da bu
gruplar arasındadır.
İlgili ihtiyaç ve beklentileri belirlemek, artık FSMS’nizin bağlamını oluşturmanın bir parçasıdır. Her kuruluşun kendi eşsiz “ilgili taraflar” dizisi vardır ve bunlar zaman içinde değişebilir.
İçerik belirlendikten sonra, çeşitli ek faktörlerle ilişkili olarak FSMS’nin kapsamı belirlenmelidir.
Son olarak, 4. maddenin son gerekliliği, FSMS’yi oluşturmak, uygulamak, sürdürmek ve sürekli olarak iyileştirmektir. Bu, bir süreç yaklaşımının benimsenmesini gerektirir ve her kuruluş farklı olsa da, süreç diyagramları veya yazılı prosedürler gibi belgelenen bilgiler bunu desteklemek için kullanılabilir.
ISO 22000’e Hazırlanmak: Başarılı Bir Geçiş İçin Beş Adım
Gecikmeyin – bugün başlayın
ÇINAR Danışmanlık, revize edilen ISO 22000’in getirdiği faydaları anlamanız ve öğrenmenizde size yardımcı olacak adım adım bir yolculuk tasarladı. ÇINAR Danışmanlık olarak ihtiyacınız olan bilgi birikimini edinebilmeniz için seçenekler arasında size yol gösterecek ve destek olacak bir kılavuz hazırladık.
1- ÇINAR Danışmanlık Müşteri İlişkileri Yöneticinizle iletişime geçin
• Size zorluk yaratan noktaları ve zaman çizelgelerinizi tartışın
• Daha fazla bilgi almak için web sitemizdeki en son içeriği gözden geçirin
2- ÇINAR Danışmanlık Eğitim Akademisine katılın
• Uzmanlarımız tarafından verilen eğitimlerimizden birine katılarak yeni gereklilikleri daha hızlı ve daha detaylı bir şekilde kavrayın
3- Şirketinizde iletişimi başlatın
• Liderlik ekibinizle yeni gereklilikler hakkında konuşun
• Yeni standarda geçişinizde yönetimin ve kuruluşunuzdaki paydaşlarınızın desteğini almak için revizyonla ilgili iletişimi başlatın
• Kaydedilen ilerleme hakkında düzenli güncellemeler gönderin
4- Bir iç proje ekibi kurun
• Bir uygulama planı oluşturun ve ilerlemeyi takip edin
• FSMS’nizi tamamen taze bir bakış açısıyla inceleyin
• Liderlik, risk ve organizasyonun bağlamı konusundaki yeni gereklilikleri uygulayın
• Dokümantasyonunuzu yeni yapıyı yansıtacak şekilde uyarlayın
5- Boşluk Değerlendirmesi
• ISO 22000’e hazırlanabilmenize yardımcı olmak adına, uzmanlarımız güçlü ve zayıf yanlarınızı tespit etmek amacıyla bir boşluk analizi yapabilirler.
ISO 22000 Geçiş Zaman Çizelgesi
